Yazar Ali ÇOLAK

İnsan zekâsına yardımcı mı olacaklar yoksa, insan zekâsına üstünlük taslayıp rakipmiş gibi kendi işlerine mi odaklanacaklar?

     Bu soruya farklı yanıtlar veren bilim insanları yapay zekâ teknolojisinin ne yapacağı ve nasıl yapacağı konusunda bir görüş birliğine varabilmiş değiller; tehdit algılamasında!

     Dünya’da şimdiye kadar teknolojik gelişim tarihine bakılacak olursa; buluşların, yeni teknolojilerin icadında hep insan zekâsının yaratıcı izleri vardır. Toplumsal kültürün değişimi konusunda öncülüğü de söz konusu.  Yapay zekâ teknolojisi de insan zekâsının ürünü değil mi? Evet. Ama; bilim insanlarının bazıları farklı düşünmekte; ‘’Kendi kitaplarını yazabilir ve hangi fikirlerin yayılacağına karar verebilir. Hatta kendi başına tamamen yeni fikirler yaratabilir ki bu tarihten daha önce görülmemiş ve yapılmamış bir şey. ( Harari, 2025)

     Yapay zekânın içinde yer aldığı sanayi 4.0 devriminin tanımından da anlaşılacağı gibi yapay zekâ teknolojisi ağ oluşturmakta ve otomasyon özelliklere sahip olmakta.

     Yapay zekanın otonom özelliklerinin olması ne demek?

     Makinelerin veya sistemlerin insanlar tarafından önceden programlanan kurallara bağlı kalmaksızın, kendi kendine çevresini algılayıp, öğrenip, analiz ederek bağımsız karar alma ve davranış sergileme yeteneğine sahip olması anlamına gelir.

     Otonom yapay zekâ, insan müdahalesi olmadan karmaşık görevleri gerçekleştirmektedir. Kendi deneyimlerinden öğrenmede kendini geliştirebilmektedirler.

     Örnek otonom araçlar; (sürücüsüz araçlar) çevresini algılayıp trafik koşullarına göre kendi kararlarını vererek hareket etmektedirler.

     San Francisco caddelerinde otonom yapay zekânın (robotlar) kontrolündeki araçlar trafiğe çıkmadılar mı? İnsanlar robotların kullandığı bu araçları görünce ilk başta ödleri patlamamış mıydı? Alıştılar!

     Yapılan araştırmalara göre de şoförlü araçlara nazaran kaza yapma oranı ise yüzde 92 daha az olduğu görüldü. Buna ne diyeceğiz?

     Bazı bilim insanları da ‘’ yapay zekâ bizim adımıza karar vermesin ‘’ demekte. (Acemoğlu, 2025) San Fransisco sokaklarında sürücüsüz robot otonom araçlar müşterilerin adına nereye gidecekleri konusunda karar vermiyorlar mı?

     Başta işsizlik korkusu; diğer yanda otonom yapay zekânın bazı işleri yapma ve anlamlandırma konusunda belirsizlikler hâkim; bu teknolojiyi art niyetli olarak kötüye kullanılması konusunda güvencelerin olmaması.

     Bazı bilim insanlarının art niyetler konusunda otonom yapay zekâ ile ilgili görüşleri ise şöyle:

. Louisville Üniversitesi’nden Dr. Roman Yanıpolskiy, yapay zekânın insan kontrolünden çıkabileceği ve bu nedenle kontrolünün zor olabileceğini ifade ediyor.

. Harvey Modd College’den Dr. George Montenez, yapay zekânın bilime taşımadan da tehlike yaratabileceğini kötü niyetli ellerde risk oluşturabileceğini vurguluyor.

. İTÜ’den Prof. Dr. Emre Onur Kahya yapay zekânın sağlık, hukuk ve eğitim gibi alanlarda işleri kolaylaştıracağına inanıyor, ancak potansiyel yıkıcı etkilerine karşı da uyarılarda bulunuyor.

. Georgia Teknoloji Enstitüsü’nden Matthew O’Brian, genel yapay zekânın  (AGI) henüz ufukta görülmediğini, bunun gerçekleşmesi için ne kadar ilerlemesi gerektiğinin belirsiz olduğunu söylüyor.

. Calgary Üniversitesi’nden Prof. Dr. Yingxu Wang ise yapay zekânın güvenlik ve kullanıcı çıkarlarını korumak üzere tasarlanabileceği görüşünde.

     Genel anlamda bilim insanlarının çoğu, yapay zekânın yaşam kalitesini artıracağı ve birçok sektörde fayda sağlayacağına inanırken; yanlış kullanım ve etik sorunlar nedeniyle risklerin yönetilmesinin önemini vurgulamaktadırlar.

     Yapay zekânın insanlık için varoluşsal tehdit olup olmadığı konusunda ise farklı görüşler bulunmaktadır. Bazıları bu tehdidin düşük olduğunu savunurken, bazı bilim insanları ise önleyici tedbirler alınması gerektiğini söylüyorlar.