Otofaji sağlığı nasıl etkiler?
Otofaji; belli günlerde aralıklı (12-14-16-18 saat) aç kalınarak başta güçlü sindirim ile kurulan; mikrobiyom dengesinin ve kan değerlerinin sağlıklı sınırlarda olmasını ve kalmasını sağlayan bir süreçte işlemektedir; iyi bir uyku (7-9 saat) ve egzersiz (Haftada dört gün 30 dakika yürüyüş; haftada üç gün kas egzersizi (15 dk.) motivasyon gücünü artırmaktadır ayrıca…
Ne söylemek istiyorum?
Bu süreçte hücre içinde değişime ve buna hücreler de dahil; ancak yıpranmaya uğramış atıkların sindirimi anlamına gelen otofaji; klasik sindirim yani; besinlerin dışarıdan alınarak sindirilmesi yolu kesişir. Nasıl kesişir? Aç kalınarak! Hücreler dışarıdan beslenemediğinde otofaji devreye girer. İç kaynakların sindirip temizliği yaptıktan sonra dönüştürerek hayatta kalan fonksiyonları ile yoluna devam ederek faaliyetini sürdürür.
Otofaji nasıl gerçekleşir?
Bu durumda bilim otofaji ile ilgili bizlere ne söylemekte?
- Başlatma (İnisiyasyon)
- Nükleasyon (fagosom çekirdeğinin oluşumu)
- Genişleme ve Yükleme (Elengasyon)
- Kapanma (Otogozom oluşumu)
- Füzyon ve Parçalanma (Lizozomda birleşme ve Geri dönüşüm)
Bu beş aşama hücresel stres altında hemeostazı koruyarak hem hayatta kalma sinyalini güçlendirir. Hem de biriken zararlı maddelerin ortadan kaldırılmasını sağlar.
Otofaji şu şekilde gerçekleşir:
Makro otofaji:
Sitopilozmik materyallerin (sindirilmesi gereken yıpranmış maddeler) çift zarla çevrili yapı (otofagozom) içine alınması ve sonra bir lizozom (sindirim enzimi içeren zarla çevrili bir hücre organeli) ile birleşmesi ve sindirim sürecini başlatması.
Mikro otofaji:
Materyalin doğrudan lizozoma katılması.
Şaperon aracılı otofaji:
Hedef proteinlerin şaperonlar aracılığı ile lizozomal membranı geçip sindirilmesi. Şaperon aracılı ne demek? Şaperon proteinlerin katlanarak üç boyutlu hale gelmesi işleminde yer alan refakatçi proteinlerdir. Yanlış katlanmış proteinleri düzeltir; onarılması mümkün olmayanları parçalar.
Lizozom membranı ise; proteinlerden, karbonhidratlardan ve lipitlerden oluşan, kendi yerel mikro çevresi ile dinamik dengede olan lüminal bir ekstraselüler bariyerdir.
Sindirim gerçekleştikten sonra otofajinin diğer görevi bu süreçte enerji üretimine katkı vermesinin yanında sağlıklı hücre bileşenlerini de korumasıdır.
Otofajide lizozomların rolüne gelince; sindirim gücü ve verimliliği de sağlar. Lizozomların asidik ortamı ve çeşitli hidreolitik enzimler otofajik materyalin etkili sindirimini kolaylaştırır. Bu birleşik mekanizma otofajiyi hücre içi sindirim sistemi haline getirir ve hücresel homeostazı korur. Hücresel homeostazı ne anlama gelmektedir? Homeostaz (homoestasis) veya dengeleşim. Hücrenin kendi dengelerini koruma çabası. İç dengenin aktif olarak düzenlenmesi.
Yaşlanma süreci başladığında ve kronik enflamasyon sürecinde hücrelerin otofaji gücü, yeteneği zayıflar, azalır; bu durumda hücre içi toksinlerin, zararlı proteinlerin artışına, birikimine sebep olur. Ve hücresel işlev bozukluğu başlayabilir. Bu süreçte başta sindirim sistemi sorunlarına, hem de sağlık sorunlarına yol açabilir.
Otofaji uzmanlara ve bilim insanlarına göre bağışıklığı sağlıklı bir şekilde sürdürülebilir kılmanın kabul gördüğü sürecin adıdır. Aşırı otofaji sağlıklı hücrelere de zarar verebilir. Otofajide de denge çok önemlidir.
Otofajiyi tetikleyen aralıklı oruç ile yapılan kalori kısıtlaması gibi yöntemler yaşlanmayı yavaşlatırken; hücresel düzeyde sindirim sistemi hücrelerini de yeniler ve sağlıklı kalmasını sağlar.
Sonuç itibariyle; bu durumda otofajinin yaşlanma karşıtı etkileri; sindirim sisteminin sağlıklı çalışması ve korunması ile başlamaktadır; vücut da bulunan bütün hücrelere bu sağlık dalgalar halinde yayılmaktadır ayrıca.
Sonuç itibariyle sağlık, sindirim sistemleri ile başlamakta ve sürdürülebilir kılınmaktadır.