Yazar Ali ÇOLAK

Akıllı telefonlar ile herhangi bir bilgiye saniyeler içinde ulaşabileceğimiz bir dünyada yaşıyoruz. İstediğimiz bir ürün de kısa bir sürede kapıda.

Dijital çağdayız; içinde yapay zekânın da bulunduğu bu çağın kendine göre özellikleri var. Bu çağa ayak uydurabilmek için üretkenliğimizde bir değişim yapmamız gerekiyor mu? Evet! Yaşamları değiştiren üretkenlik bilimine sözü getirmek istiyorum. Bu süreç daha başarılı olmak için akıllı olmamızı ve hızlı hareket etmemizi gerektiriyor.

Sorunlar yerine gizli fırsatları görebilmeyi, yaratıcı ve anlamlı bağlar kurabilmeyi, hayatı sorgulamayı, zihinlerimizi nasıl açık tutacağımızı da bilmemiz gerekiyor. İlk adım; zihinlerimizin açılması, beynimizin bir bölgesinin nasıl çalıştığı ve motive edilebilmesi duygusunun devreye girmesi ile bağlantılı. Bu süreçte insan kendi kendisini motive edebilme yetisine (kabiliyetine) sahip olabilmektedir.

Bu süreci anlamaya çalışalım:

Beyin bilimi (Nöroloji) eğer insanların sağlık testlerinden geçip de her herhangi bir sorun yok ise; birey için durum analizleri farklı olacaktır. Damarlarda (kılcal) bir sorun varsa; hasar gibi inflamasyon süreçleri akla getirilmeli.

Eğer testlerde sorun yok ancak yine de yataktan çıkma, aktif durum ile ilgili motivasyon kaybı yaşanıyorsa beyinde bulunan striatum bölgesine odaklanmak gerekebilir.

Öncelikle striatum nasıl çalışmaktadır?

Striatum beyinde haber dağıtım merkezi olarak çalışmakta. Gazetelerin veya televizyonların haber bültenlerinin çalışması gibi. Kararların alındığı prefrontal korteks denilen bu bölgeye gelen haberleri ve bilgileri hareket ettirerek duyguların ortaya çıktığı bazal gangliya’ya iletilir ve burada gelen materyaller işlenir. Alınan kararlar eyleme dönüşür. Bu bölgenin duygularımızı da kontrol etmede çok önemli rolleri vardır. Beynin içinde bulunduğu bu konuma bilim insanları içsel kontrol odağı demektedirler.

Araştırmacılar ve uzmanlar bu içsel kontrol odağının nasıl çalıştığını test edebilmek için; yapay zekânın da içinde yer aldığı bazı oyunlar ile süreçleri görebilmek ve izleyebilmek amacıyla denekler üzerinde çalışmışlar; bazı motivasyon amaçlı mesajlar iletilerek bir konuda tahmin yürütmeleri ve oyuna katıl komutları verilerek. Yapılan bu deneylerde şu sonuca ulaşılmış: Duygu yüklü motivasyon durumunda stritumda etkinlik artmaktadır. Yapay zekânın devreye sokulduğu bu süreçte beynin bu bölgesinin çalışmadığı görülmüş! Kararsızlık.

Motivasyonun rolü

Motivasyon karmaşık bir süreçtir. Daha çok okuma, yazma ve sorgulamaya benzer türden bir beceri işi. Öğrenilip geliştirilebilir. İçsel kontrol odağının motivasyon ile olumlu bir ilişkisi var. Bu mekanizma etkin olduğu sürece, eylemlerimiz ve yaptırım gücümüzün olduğuna beynimiz bizi inandırır. Kendimizi motive ettiğimizde kontrolün bizde olmasını hissetmemiz gerekir.

Sonuç itibariyle uzmanlar diyor ki; bireye kontrolün kendisinde olduğunu hissettirirseniz ona kendi seçimlerini uygulama fırsatı verirsiniz. Birey kendi iradesini kullanacağını öğrenir; kaderinin kendi elinde olduğunu da.

Öğrenince ne olur?

Kendi kontrolünde seçimler yapmayı bir kez öğrendiği zaman bu alışkanlığa dönüşür.

Motivasyonunuz bol olması dileklerimle.