Yazar Ali ÇOLAK

Beynin yapılanması kısaca nöroplasite denilen kavramda gizlidir. Öğrenme olgusu beynin yeniden yapılanması sürecine katkı veren önemli bir aktivitedir. Beyinde bulunan sinir uçları dediğimiz sinaps sayısını artırarak ve bunlar arasında bağlantılar kurarak bu yapılanmayı başlatacağı bilinmelidir.

Snaps sayısını nasıl artırabiliriz?

Beyinde bulunan nöronlar arasındaki güçlü bağlantı için, snaps sayısının artışı ve birleşmesi gerek. Meselâ bir dil veya bir enstrüman öğrenme çabasında beyinde ne gibi işlev değişikliği olduğunu anlamalıyız. Nöronların işleyişinde bir değişiklik oluşmakta. Bağlantı, iş kurabilme kapasitesi ile birlikte yeni snapslar geliştirirler. Bağlantı sayısında artış meydana gelirken; daha fazla nöron, daha fazla snaps aracılığı ile birbirlerine bağlanırlar; bilim insanları buna sinirsel kütlenin yoğunlaşması diyorlar.

Yapılan araştırmalara göre; bir müzisyenin beyni ile normal bir insanın beyni arasındaki fark şudur: Müzisyen beynini sinirsel kütle yoğunluğuna götüren olgu; notalara sağ ve sol el, yani beynin bütün bölgelerini devreye sokarak kullanmasında yatmaktadır. Yani; daha iyi bellek işleme, problem çözme becerisi gibi öğrenme ile ilgisi olmayan işleri de başarabilme duygusunu da geliştirebilmesidir.

Bu açıdan aslan anneler; ben buna zeki kavramını da ekliyorum; zeki aslan anneler çocuklarını müzik, spor ve yabancı dil gibi yüksek statülü etkinliklere yönlendirerek; akademik başarının gelebileceği üzerinde yoğunlaşırlar. Yapılanma ile ilgili bir kavram da mükemmelleştirmedir.

Mükemmelleştirme; nöronların çalışması ile ilgili bir alan. Miyelinasyon adı verilen süreçte nöronlar arasında iletişimin hızlandırılması hadisesi. Nöronlar, beyaz, yağlı elektrik yalıtıcı bir katmanla (miyelin) örtülü. Nöronlardan oluşan yolların verimliliğini en üst seviyeye çıkarılmasını sağlar. Aydınlatma için döşediğimiz kablonun kalitesi; kontak yapmaz! Öyle düşünün!

Uzman olunan her branş için elde edilen yeteneğin geri elde edilmesi amaçlanmıştır. Bu bir müzisyen için de geçerlidir; bir taksi şoförü için de. Londra’daki taksi şoförlerinin eğitimi için amaçlanan nedir? Yön bulmalarında uzman olmaları değil mi! Bu durumda beyinde neler oluyor? Hipokampüste bulunan yön ve hafıza kısmının fiziksel olarak büyüdüğü görülüyor. Öğrenme çabasının gerekliliği bilinmeli (Bir ile on yıl arası)

Yeniden eğitim de beynin gelişiminde bir başka durak! Nöroplasite süreci için bilimsel bir terim var: ‘’’Nörojenez’’ Yeni bir beceri geliştirme ile ilgili. Beyinde daha önceden olmayan yeni bir yol oluşturmak. Henüz sahip olmadığımız ve yatkın olmadığımızı da hesapladığımız bir beceri geliştirme çabası. Yıllarca her türlü müziği dinledim. Bu yolda menejerlik te yaptım. Kitabımı yazmaya başlarken piyano öğrenmeye de karar verdim. Bir gün bir tanıdık; ‘’…aaaa çalıyor!.’’ gibi şaşkınlığını belirten bir tepki verdi! Olumsuz bir yolda kendimi şartlandırdığım; sözde yatkın olmadığım bir alanda söz sahibi olma çabası sonucu beynimde yeni bir yol açtığımı da öğrenmiş bulunmaktayım. Bu alanda da başarılı oldum..

Şunu itiraf etmeliyim; öğrenmek, nöroplasitenin yani; beynin yapılanmasını aktif tutmanın; insan sağlığını ve uzun bir ömrü de sürdürebilir kılmanın bir başka yolu olmaktadır ayrıca…