Beynin Dengeli Çalışması Ne Demek?
Beynin her bölgesinin bağlantılar kurarak çalışması demek. Öğrenilebilir. Bu süreci Teddy’nın (Tedi) hikâyesi ile anlamaya çalışalım. Diğer çocukların hikâyesi de var. Tedi sekiz yaşında. İşler; oyunlar yolunda giderken davranışlar normal! Oyunun herhangi bir aşamasında öfkeli, saldırgan, küfürbaz ve kızgın bir kişiliğe yöneliyor. Sürekli yaşadığı bir durum; bu girdaptan kurtulamıyor. Arkadaşlarını da huzursuz ediyor; kendisi bu durumunu anlamadığı gibi arkadaşları da nedenini bilemiyorlar. Yanlış yakıştırmalar yapılabiliyor…
Daniel J. Siegel ve Tina Payne yazdıkları Evet Beyinli Çocuk kitabında Tedi’nin içinde bulunduğu durumu anlatır ve biz ebeveynlere (anne-baba) ne yapmamız ve yardımcı olma noktasında nasıl bir yol haritası izlememiz gerektiğini vurgularlar. Tedi sadece bir örnektir; yaşıtları ile birlikte bütün çocukların hayata hazırlanmaları hususunda stratejiler demeti sunmaktadırlar ayrıca.
Okunuşu ile Sıgıl’a göre, Tedi’nin bu agresif tutumu ile Hayır Beyni durumuna geçtiğini ve bu bölgeden nasıl çıkılacağını bilemez. Bu sorundan kurtulmak için Evet Beyni bölgesine geçmesi gerekir onu daha tahmin edebileceğiniz gibi anlayamaz; hangimiz anlıyor ki! Hayır Beyni durumunda beynin hangi bölgesinin faal çalışmakta olduğu bilinmeli öncelikle. Çünkü çocukların beyni gelişme sürecindedir. Evet Beyni durumuna gelebilmesi için yirmili yaşların ortasına kadar çok şey öğrenilmesi gerekir.
Hayır Beyin bölgesi Sigıl’ın ve diğer bilim insanlarının belirttiği gibi beynin arkasındaki bir bölge. İlkel bölge olarak isimlendiriliyor; alt beyin. Üst beyinde; alnın ön kısmında bulunan Prefrontal Korteks denilen yer; Evet Beyni. Kararların alındığı ve eyleme dönüştürüldüğü bölge. Sigıl ve arkadaşı Tina ne Hayır Beyin durumunda çocukların cezalandırılmasına ne de Evet Beyin durumunda müsamahalı, şımartıcı üslûp takınılmasına eleştirel yaklaşır. Evet Beyni durumunda olan, kendi sorununun farkına varıp geri dönüş yapabilen bir çocuktur; özür dilemesi bu süreci öğrenmekte olduğunun bir işaretidir.
Hayır Beyni durumundan, Evet Beyin durumuna geçebilmek için dört adım; ilke, tutum ve davranış biçimi belirlenir; titizlikle uygulanması istenir:
- Denge: Duygu dalgalanmalarında beynin ve bedenin uyumunu sağlamak için elde edilmesi gereken beceriler; iletişim dili. Çocuğa ilk başta eleştirel bir dil ile yaklaşılmaz.
- Psikolojik dayanıklılık: Zorluklara karşı güçlü, net tavır ve duruş sergilemekle başlanır. Çocuğun ve ebeveynlerin aynı tavırda buluşmaları istenir.
- İç görü: Kendimizi anlama, öğrenme, iyi ve mantıklı kararlar verip hayatımızı kontrol edebilme becerisi.
- Empati: İlişkilerde ‘’ben’’ değil, ilişkiler bağlamında ‘’biz’’ olgusunu içselleştiren bir bakış açısına sahip olma becerisi. Bu duygu öğrenilebilir. Öğrenilmez ise; bireyin ileride narsist bir kişiliğe yöneliş riski oluşabilir. Bu durumun zekilikle bir ilgisi yoktur. Her çocuk zeki doğar.
Sonuç itibariyle; beynin bütün bölgelerinin bir bütüncül anlayış içinde bağlantılar kurarak çalışması; çalıştırılması gerekir. Çocuklarımızı ve torunlarımızı seviyor onların hayatta başarılı olmasını istiyorsak bu kitap sizlere yardımcı olabilir.